Leży przed Tobą akt prawny napisany trudnym językiem? Nic nie rozumiesz z instrukcji obsługi nowego urządzenia? Regulamin wydaje Ci się zbyt hermetyczny? Skorzystaj z pomocy Jasnopisu!

Co roku w Polsce przyjmowane są nowe akty prawne w takiej ilości, że ich przeczytanie zajęłoby 2 godziny każdego dnia przez następny rok. Ta statystyka jest zatrważająca. Zmienność przepisów jest jedną z największych barier w zakładaniu biznesu w Polsce, co skutkuje niższym zainteresowaniem inwestorów zagranicznych.

Jednak jeszcze większym problemem, niż liczba aktów prawnych, jest ich skomplikowany prawniczy język. Przedstawiamy narzędzie, które pozwoli sprawdzić urzędnikom czy dany tekst jest zrozumiały dla zwykłego Kowalskiego. Prezentujemy Jasnopis – narzędzie stworzone z myślą o lepszym świecie, w którym obywatel będzie świadom obowiązującego prawa.

 

Niejasne przepisy biją w gospodarkę

Według raportu firmy Grant Thornton, Polska zajmuje niechlubną pozycję lidera w niestabilności przepisów. W roku 2018 przyjęto aż 14 641 stron maszynopisu nowych dokumentów prawnych, co i tak jest wynikiem znacząco niższym niż liczba takich stron w rekordowym roku 2016. Obecnie uchwalamy aż 56 razy więcej zmian w prawie, niż Szwecja, która wprowadza takich zmian najmniej. Zastanawiające jest to, dlaczego obecnie ustalamy znacznie więcej przepisów, niż w latach 90-tych, kiedy Polska borykała się z problemami transformacji i gruntownie zmieniała funkcjonowanie systemu społeczno-gospodarczego.

Jak wskazuje analiza Grant Thornton, szwedzkie prawo jest najmniej zmienne. Z punktu widzenia obywateli, a w szczególności przedsiębiorców, jest to bardzo pożądana cecha systemu prawnego. Zmienne prawo prowadzi do wielu niekorzystnych sytuacji, w tym braku zaufania uczestników transakcji gospodarczych. Jak pisał Francis Fukuyama “No shared values, no trust, no business” („Bez wspólnych wartości nie ma zaufania, a gdy nie ma zaufania – nie ma biznesu”). Nieufność inwestorów odbija się na sytuacji całej gospodarki, zatem każdego z nas.

 

Jasnopis – czyli wszystko jest jasne

Każdy, kto czytał umowę o pracę, akt notarialny czy ustawę, zdaje sobie sprawę z tego, że akty prawne nie są pisane językiem potocznym i mogą być dla zwykłego człowieka niezrozumiałe. Natomiast program Jasnopis umożliwia sprawdzenie tekstu aktów prawnych – a także regulaminów, instrukcji czy ulotek informacyjnych – pod kątem tego, czy będą one zrozumiałe dla przeciętnego Kowalskiego. Umożliwia też użytkownikowi tworzenie własnego tekstu dzięki zastosowaniu podpowiedzi.

Jasnopis analizuje wiele aspektów danego tekstu. Poczynając od długości zdań i akapitów, przez analizę liczby rzeczowników trudnych, abstrakcyjnych i stosunku rzeczowników do czasowników, kończąc na procencie imiesłowów w stosunku do innych słów oraz długości łańcuchów dopełniaczy. Po obliczeniu każdego z tych parametrów Jasnopis zaznacza potencjalnie trudne fragmenty tekstu, a czasem podpowiada nam, jakich słów możemy użyć, aby nasz tekst był bardziej zrozumiały.

 

Aplikację Jasnopis opracowała przed paru laty grupa naukowców z Uniwersytetu SWPS i PAN w ramach projektu finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki. Pomimo, że jest to zaawansowane narzędzie informatyczne oparte na algorytmach i teorii języka, ma prosty system komunikowania się z użytkownikiem. Ten przyjazny interfejs oraz wysoka użyteczność programu zdecydowała, że Jasnopis został włączony do zasobów portalu Służby Cywilnej. Jest coraz powszechniej stosowany w codziennej pracy wielu tysięcy  urzędników w Polsce.

Jasnopis jest dostępny pod adresem: http://jasnopis.pl

 

Narzędzie zmniejszające wykluczenie społeczne

Z danych GUS wynika, że w Polsce żyje obecnie 9,5 mln mieszkańców w wieku powyżej 60 lat. Jednocześnie połowa Polaków ma wykształcenie poniżej średniego, a 1/4 podstawowe lub niższe. Dodatkowo około 10% populacji cierpi na różne dysfunkcje np. wzroku czy słuchu. Wszystko to może powodować, że wiele osób może nie rozumieć treści nie tylko umów i pism urzędowych, ale także ulotek lekarstw, a nawet rozkładów jazdy. Jasnopis może zatem pomóc w eliminowaniu barier rozumienia komunikatów.

Przykład Jasnopisu pokazuje nam też znaczenie badań nad komunikacją między ludźmi i maszynami. Komputery przetwarzają język w dwojaki sposób. Pierwszy to analiza statystyczna. Czasem udaje się znaleźć algorytmy, które pozwalają na skuteczną realizację analizy języka. Na takich algorytmach oparte są m.in. syntezatory mowy, które mogą występować w roli automatycznego lektora filmu czy udzielać głosu nawigacji GPS, używane są także w korektorach pisowni w przeglądarkach internetowych czy telefonach.

Druga, historycznie wcześniejsza idea wyuczenia komputerów języka, oparta jest na użyciu reguł. W przypadku języka polskiego niektóre programy wyposażono już w ponad 1 000 reguł, to daleko im do kompletności, co gwarantowałoby uzyskiwanie prawidłowych rezultatów a zatem możliwość swobodnego komunikowania się. Na to przyjdzie jeszcze poczekać…