Motocykle Sokół 600 i SHL 98, silnik CWS M111, detefon, odbiornik radiowy Automatic, polski Fiat 508 – to tylko niektóre polskie sukcesy techniczne II RP, które można zobaczyć na wystawie w Ministerstwie Przedsiębiorczości i Technologii.

Na wystawie prezentowanych jest blisko 30. eksponatów, które pokazują, że polska myśl techniczna w okresie międzywojnia była na wysokim poziomie. Oto kilka z nich:

Motocykl SHL 98

Należał do tzw. setek, czyli motocykli, których pojemność skokowa nie przekraczała 100 cm3. Produkowano go w Kieleckiej Hucie Ludwików. SHL-ka kosztowała około 800 zł, co odpowiadało 5 pensjom wykwalifikowanego robotnika.

polskie sukcesy techniczne II RP

Motor posiadał silnik na licencji od brytyjskiego Villiersa. Na jednym 9-litrowym baku można było przejechać około 400 km.

Detefon

Wilhelm Rotkiewicz miał zaledwie 22 lata, gdy w 1929 roku zaprojektował prostą konstrukcję popularnego odbiornika kryształowego. Projekt zyskał aprobatę i zdecydowano wdrożyć go do produkcji. Na rynku pojawił się już w końcówce 1929 roku. Największą zaletą urządzenia była możliwość używania go w miejscach bez dostępu do prądu. W 1930 r. 98 proc. gospodarstw wiejskich nie posiadało prądu.

polskie sukcesy techniczne II RP

Detefon pobierał niewielką moc z 50 metrowej anteny, którą należało rozwiesić jak najwyżej. Sygnał wystarczał, by obsłużyć dwie pary słuchawek. Drugą zaletą urządzenia była jego cena: wynosiła 15 zł (choć w celu odbioru programu należało kupić cały komplet kosztujący 30 zł).

Sokół 600 RT

To duma przedwojennej polskiej motoryzacji. Do dziś kompletnych modeli zachowało się ok. 30, choć do września 1939 roku wyprodukowano ich ponad 1400 sztuk. Motor pojawił się w sprzedaży w 1935 roku i kosztował 2300 zł.

polskie sukcesy techniczne II RP

Był w swoim czasie jedną z najlepszych konstrukcji w Europie. Posiadał jednocylindrowy, czterosuwowy silnik dolnozaworowy o pojemności 575 cm3 i mocy 15 KM. Sokoły pojawiły się na wyposażeniu wojska i policji. Prędkość maksymalna wynosiła 110 km/h. Ważył 146 kilogramów.

Odbiornik radiowy Automatic

Przy projekcie obudowy pracowali najlepsi polscy plastycy. Fornirowana obudowa posiadała przyciemnianie krawędzie. Automatic posiadał 12 przycisków, pionowo umieszczonych obok skali. Właściciel wybierał 12 ulubionych stacji nadawczych i programował odbiornik tak, że każda z nich wywoływana była innym przyciskiem.

polskie sukcesy techniczne II RP

W latach 30. było to unikatowe rozwiązanie. Klasyczny układ 7 – obwodowy posiadał 6 nowoczesnych lamp. Był także przełącznik mowa/muzyka, regulacja barwy tonu z kompensacją basów. Kosztował aż 780 zł.

Polska opona Stomil

Firma Stomil powstała w 1928 roku w Poznaniu. Produkowała opony rowerowe, samochodowe i motocyklowe. Od początku jakość wyrobów była porównywalna z produktami czołowych w tej branży firm niemieckich, amerykańskich i angielskich.

polskie sukcesy techniczne II RP

W latach 30. opony Stomilu były montowane m.in. do polskich Fiatów i motocykli Sokół. W 1937 roku wybudowano drugą fabrykę w Dębicy.

Fiat 508

Brak sukcesów w branży motoryzacyjnej II RP przełamano zakupem licencji na produkcję rodzimego auta, które w założeniach miało zmotoryzować Polskę. Najkorzystniejsze warunki zaproponowali Włosi. W 1932 roku rozpoczęto budowę Fabryki Samochodów Osobowych i Półciężarowych na Grochowie. W styczniu 1935 roku wyprodukowano pierwszy pojazd – ciężarowy Fiat 621. Następnie ruszyła produkcja Fiata 508 III.

polskie sukcesy techniczne II RP

Priorytetem były niskie koszty produkcji i walory użytkowe. Pojazd swobodnie mieścił 4 osoby. Czterocylindrowy rzędowy silnik o pojemności 995 cm3 dysponował mocą 24 KM. Rozpędzał się do 90 km/h, palił 8 litrów paliwa na 100 km. Wyprodukowano około 3,5 tys. egzemplarzy.

Silnik motocykla Sokół 1000 M111

Produkowały go Państwowe Zakłady Inżynierii. Miał pojemność skokową 995 cm3 i rozwijał moc 18 KM. Wyposażone w nie motocykle Sokół 1000 M111, przeznaczone głównie dla wojska.

polskie sukcesy techniczne II RP

Maszyna do pisania PWU FK

W latach 30. produkowano kilka maszyn do pisania PWU FK, m.in. dużą biurową, z krótkim i długim wałkiem, oraz małą przenośną zwaną popularnie listówką. Na początku na licencji zagranicznej, później opracowano własne konstrukcje.

polskie sukcesy techniczne II RP

Wystawę Narodowego Muzeum Techniki i Urzędu Dozoru Technicznego można zwiedzać do 23 listopada w dni robocze w godzinach 12-17 w hallu głównym Ministerstwa Przedsiębiorczości i Technologii w Warszawie przy Placu Trzech Krzyży 3/5. Wstęp jest bezpłatny, obowiązuje rejestracja przez stronę: www.mpit.gov.pl/wystawa.

Zobacz także: Zrozumienie fizyki jest kluczem do zrozumienia podstaw nauki. Filmiki z Youtube, które pomogą Ci zrozumieć świat fizyki