Czy okręt długości 180 metrów może stać się niewidzialny? Amerykański Zumwalt na radarze wroga ma rozmiar łodzi rybackiej. Polski okręt w technologii stealth jest budowany od 2001 r. Ze względu na przeciągające się procedury może zostać najdroższą w użytkowaniu jednostką pływającą RP. Oto niewidzialne okręty wojenne i ich historia.

Obecnie w budowie niewidzialnych okrętów przodują Amerykanie. Najbardziej znanym obiektem tego typu jest rozwijany od 2001 roku niszczyciel klasy Zumwalt. Pierwszy z nich wszedł do służby w 2016 r. a kolejny ma wejść na początku przyszłego roku.




Zgodnie z regułami projektowania niewidzialnych okrętów jego główne cechy wizualne to ostre kąty i gładka powierzchnia. Dzięki temu, pomimo że przy wyporności prawie 15000 ton jest aż o 40% większy niż standardowy niszczyciel US Navy klasy Arleigh Burke, Zumwalt na radarze wroga ma rozmiar łodzi rybackiej. Ponadto, poziom hałasu jest porównywalny do łodzi podwodnych. W praktyce oznacza to, że jest około 50 razy trudniejszy do wykrycia niż starsze niszczyciele.

Niszczyciel klasy Zumwalt
Niszczyciel klasy Zumwalt

Jego jednostka napędowa może dostarczyć 75 megawatów (MW) energii elektrycznej. Ten nadmiar mocy, przekraczający o 58 MW to, co obecnie wymagane do działania, jest niezbędny, aby w późniejszym czasie zamontować działa elektromagnetyczne i/lub systemy laserowe, które zastąpią obecnie montowane działa kalibru 155 mm. Wysoki poziom zautomatyzowania systemów okrętowych pozwala na zmniejszenie liczebności załogi do 148 osób, czyli około połowy tego ile potrzeba na porównywalnych okrętach tej klasy, co w konsekwencji wpływa na obniżenie kosztów utrzymania.

Niewidzialne okręty wojenne – technologia stealth

Niewidzialne okręty buduje się w tzw. technologi stealth. Ma ona na celu ograniczenie wykrywalności pól fizycznych obiektów bojowych, których pomiar jest możliwy oraz wykorzystywany w rozpoznaniu. Dotyczy to np. echa radarowego czy emisji podczerwieni, ale również hałasu. Dlatego obiekty zbudowane w tej technologii charakteryzują się specyficznymi geometrycznymi kształtami oraz specjalnymi materiałami konstrukcyjnymi. Chociaż znana jest głównie z zastosowania w siłach lotniczych, to jest technologia stealth obecnie szeroko stosowana również w siłach morskich.

Niewidzialne okręty wojenne na świecie

Również konkurenci, jak i sojusznicy Waszyngtonu nie odpuszczają. Pekin, jego główny rywal, dysponuje kutrami rakietowymi w technologii stealth od 2004 r. Chociaż rok temu zwodowały pierwszy niszczyciel stealth, typu 055, to ustępuje on amerykańskim, japońskim i koreańskim konstrukcjom. Mimo to Pekin nie ustaje w ich produkcji. Z początkiem lipca 2018 oddano dwa kolejne (łącznie cztery), a dwa kolejne są w budowie.

Francja zbudowała serię pięciu korwet klasy La Fayette, które również zakupiły marynarki Arabii Saudyjskiej, Tajwanu oraz Singapuru. W 2012 r. Tajwan wyprodukował również swoją własną korwetę tego typu. Małe okręty tego typu (łodzie patrolowe, kutry torpedowe) znajdują się na wyposażeniu marynarek państw skandynawskich – Finlandii (od 1998 r.), Norwegii (od 1999 r.) i Szwecji (od 2009 r.). Własny projekt badawczo-rozwojowy MILGEM w tym zakresie prowadzi Turcja, która planuje budowę czterech korwet i ośmiu fregat, z czego 1/3 została już zrealizowana. Okręty, które charakteryzują się nieco gorszymi właściwościami (niepełna technologia stealth) znajdują się na wyposażeniu nie tylko Wielkiej Brytanii, Rosji, Holandii, Indii, Niemiec, ale również i mniejszych marynarek, takich jak duńska, norweska, czy egipska.

Polski okręt w technologii stealth jest budowany od 2001 r.

W Polsce od 2001 roku ciągnie się epopeja okrętu, który w zamierzeniu miał być korwetą zbudowaną w technologii stealth. W związku z przeciągającymi się problemami natury instytucjonalnej, po ponad dekadzie od rozpoczęcia budowy, postanowiono ograniczyć go do formatu okrętu patrolowego.

ORP Ślązak ma być ukończony w 2019 roku
ORP Ślązak ma być ukończony w 2019 roku, źródło: http://mon.gov.pl/d/zdjecia/media/2018/06/orp-slazak.jpg

Kilkunastoletni zaś czas trwania budowy powoduje, że komentatorzy sugerują szybkie zużycie zamontowanego na początku wieku wyposażenia w przypadku rozpoczęcia użytkowania. W efekcie, okręt może zostać najdroższą w użytkowaniu jednostką pływającą RP. Tuż przed wakacjami 2018 r. zawarto umowę, wg. której nastąpi przekazanie okrętu Marynarce Wojennej do końca marca 2019 r.



Niewidzialne okręty wojenne –
historia

Geometria na morzu została zastosowana już podczas I wojny światowej Brytyjczycy zaczęli pokrywać swoje okręty specjalnym kamuflażem. Później zaadaptowali go Amerykanie i stosowali jeszcze podczas II wojny światowej. W odróżnieniu od tradycyjnego pojmowania kamuflażu, który miał na celu ukrycie okrętu ten utrudniał wrogim łodziom podwodnym skuteczny atak.

Amerykańska łódź torpedowa w kamuflażu dazzle, 1942 r., źródło: World War II Database
Amerykańska łódź torpedowa w kamuflażu dazzle, 1942 r., źródło: World War II Database

Alianckie okręty były pokrywane kształtami geometrycznymi, które na siebie nachodziły i się przecinały. Dzięki temu załogi wrogich okrętów podwodnych nie mogły one właściwie ocenić kierunku, prędkości czy odległości od takiego okrętu.

Pływające Gwiezdne Wojny

Pierwszy eksperymentalny okręt w tej technologii stworzono – a jakże – w USA. Sea Shadow (IX 529) powstawał w pierwszej połowie lat osiemdziesiątych XX wieku.

Sea Shadow (IX-529), źródło: https://fas.org/man/dod-101/sys/ship/sea_shadow.htm
Sea Shadow (IX-529), źródło: https://fas.org/man/dod-101/sys/ship/sea_shadow.htm

Był stosunkowo wolny i nieuzbrojony i przypominał pływającą wersję bombowca F-117 i nigdy nie wykonał żadnej misji bojowej. Nie taki jednak jego cel, służył bowiem jako platforma do badań, min. nad systemami wspomagającymi pracę dowódcy. I chociaż swój żywot zakończył w 2006 r. jak wiele okrętów – będąc przerobionym na przysłowiowe żyletki – to rząd amerykański wystawiając go na aukcję tylko na takie przeznaczenie zezwolił.

Zobacz także: Największe i najpotężniejsze armie świata. Jaki potencjał ma Rosja i Chiny?